Yüklem nedir?

En bilindik tanımıyla yüklem ; İş, oluş, hareket, kılış ve durum bildiren aynı zamanda haber veren ve cümleyi bir yargıya bağlayan cümlenin çekimli öğesine yüklem denilmektediryüklem

Yüklem'e örnek

Annen sofrayı kurmaya hazırlandı. (Bu cümlede "hazırlandı" kelimesi yüklemdir).

Yüklem'in özellikleri nelerdir ?

1- Cümlenin temel öğesidir. Cümle yargı bildiren bir söz; yüklem de yargıyı üstlenen öğe olduğuna göre yüklemsiz bir cümle olamaz.

2- Yüklem, tek kelimeden de oluşabilir bir kelime grubundan da.

3- Cümle oluşturmaya yeterli olan tek öğe yüklemdir.

4- Diğer unsurlar, yüklemin anlamını desteklemek üzere cümlede bulunur.

Yüklem'in yeri

1- Türkçede asıl öğe en sonda bulunduğu, yardımcı öğeler daha önce geldiği için Türkçe söz dizimine göre yüklem cümlenin en sonundadır. Bütün öğeler sıralanır, sonra bunlarla hazırlanan haber veya yargı yükleme yüklenir.

Örnek:

Gökyüzünün başka rengi de varmış.

Yağız atlar kişnedi, meşin kırbaç şakladı.

2- Şiirde, atasözlerinde ve günlük konuşma dilinde yüklem cümlenin sonunda değil de herhangi bir yerinde olabilir.

Örnek:

Uzar gider bir sessizlik içinde

Bir uçtan bir uza Türkistan toprakları.

Birden kapandı birbiri ardınca perdeler.

Sakla samanı, gelir zamanı.

Yüklem'in türü

1- Fiil cümlesinin, yani iş, oluş, kılış, hareket, durum bildiren cümlelerin yüklemi çekimli bir fiildir. Bu fiil, basit, türemiş ya da birleşik olabilir.

2- Fiile ait zaman ve şahıs kavramları yüklemde ek halinde bulunur. Ayrıca öğe olarak da bulunabilir.

Örnek:

Bir ipte iki cambaz oynamaz.

Yarın buraya gelecekler.

3- İsim cümlesinin, yani iş, oluş, kılış, hareket, durum bildirmeyen cümlelerin yüklemi de ek-fiille çekimlenmiş bir isimdir. Bu, isim soylu herhangi bir kelime (sıfat, zamir, zarf, edat) olabilir.

Örnek:

Ben bir Türküm; dinim cinsim uludur.

Yeniden doğmuş gibiyim.

Tabiattaki en iç açıcı renk yeşildir.

Çık hızlısın.

4- Bu ek-fiiller bazen düşebilir.

Örnek:

İçimde en güzel duygular saklı

5- Ek-fiile ait zaman ve şahıs kavramları yüklemde ek halinde bulunur. Ayrıca öğe olarak da bulunabilir.

Örnek:

Gökyüzünün başka rengi de varmış.

Yüklem'in sayısı

Bir cümlede birden fazla özne, zarf tümleci, dolaylı tümleç, nesne bulunabilir, ama yüklem tektir. Bir söz dizisi içindeki yüklem sayısı cümle sayısını gösterir.

Örnek:

"Yağız atlar kişnedi, meşin kırbaç şakladı,

Bir dakika araba yerinde durakladı."

"Yol onun, varlık onun,

Gerisi hep angarya."

Yüklemdeki kelime sayısı

Yüklem tek kelimeden oluşabileceği gibi bir kelime grubu da olabilir.

Örnek:

Bin yıldan uzun bir gecenin bestesidir / bu.

Bin yıl sürecek zannedilen kar sesidir / bu.

Dönülmez akşamın ufkundayız.

Güzel yüzü, geniş bir gülümseyişle / ışıl ışıldı.

Eksiltili cümle (Yüklemsiz cümle) nedir?

Yüklemi söylenmeyen cümlelere eksiltili (kesik) cümle denir. Yüklemin söylenmemiş olması cümlenin anlamında eksiklik meydana getirmez. Dinleyici ya da okuyucu cümlenin söylenmemiş kısmını ya kendisi tamamlar ya da zaten bilinmektedir.

Sözlükte yüklem ne anlama gelmektedir ?

1- Tümcede oluş, iş ve hareket bildiren sözcük ya da sözcük grubu, haber.

2- Bir konu için olumlanan ya da yadsınan şey.

--Reklam--